Sećanje na žrtve iz Orahovca

Foto: Beta

Parastos je održan u Crkvi Svetog Prokopija u Beogradu, u sećanje na 47 srpskih civila iz okoline Orahovca koje je u julu 1998. ubila Oslobodilačka vojska Kosova (OVK).

Porodice žrtava i aktivisti organizacija za zaštitu ljudskih prava položili su vence pored zajedničke spomen-ploče i na grobno mesto pod oznakom “nepoznat” u kojem su sahranjeni posmrtni ostaci dveju žrtava čija identifikacija nije bila moguća jer su spaljeni eksplozivom.

OVK je između 11. i 28. jula 1998. napala i zauzela Orahovac i okolna sela – Retimlje, Opterušu, Zočište i Veliku Hoču – na zapadu Kosova.

U napadu je stradalo 47 ljudi, dok je u logore odvedeno preko stotinu Srba i Roma.

Porodice žrtava odabrale su 18. jul kao dan sećanja na žrtve budući da se tada pre četrnaest godina dogodio najveći napad. U njemu je poginulo petoro ljudi, oteto 35, dok su srpski civili proterani iz sela Retimlje i Opteruša.

Zahvaljujući Međunarodnom Crvenom krstu, oslobođeno je 60 osoba.

Posmrtni ostaci žrtava pronađeni su 2005. godine u dvema masovnim grobnicama otkrivenim na Kosovu.

Asocijacija udruženja porodica kidnapovanih i nestalih na prostoru bivše Jugoslavije u sredu je uputila otvoreno pismo Misiji vladavine prava EU na Kosovu (Euleks), Kforu i vlastima u Prištini, tražeći da se odgovorni za zločin dovedu pred lice pravde.

Orahovac I Foto: Wikicommons

“I dokaza i svedoka ima dovoljno da zločince stigne pravedna kazna. Starci, starice, žene, deca i mladići koji nisu bili u uniformama, silom su odvođeni iz njihovih kuća, sa radnih mesta, ulica”, stoji u pismu.

“Pod pretnjom smrću, razularene terorističke bande su proterale celokupno stanovništvo iz orahovačkih sela. Sve njihove kuće, groblja i svetinje su odmah zapaljene i uništene, kako Srbi koji su tu vekovima živeli ne bi imali gde da se vrate”, dodaje se.

Slučaj “Orahovac 1998” ispitivalo je Haško tužilaštvo, ali nije podiglo nijednu optužnicu, kao ni međunarodni sud pri UNMIKU-u koji je kasnije preuzeo predmet.

Euleks je pokrenuo istragu tek u septembru 2010. godine i u aprilu 2011. uhapsio dvojicu kosovskih Albanaca. Njima se, međutim, trenutno sudi za proterivanje civila iz okoline Orahovca, ali ne i za ubistva.

U srpskom sudu za ratne zločine u vezi sa ovim slučajem procesuiran je jedan Albanac, ali je u nedostatku dokaza pušten iz pritvora.

Posle sukoba 1998. i 1999. godine na Kosovu, od 5.200 Srba koji su živeli u Orahovcu, ostalo ih je svega 500, a grad i obližnje selo Velika Hoča su retke enklave na zapadu Kosova u kojima još ima srpskog stanovništva.