EnglishShqip 12 Sep 17

Nemačka navela SAD da promeni rutu oružja za Siriju

SAD su promenile rutu snabdevanja Sirije oružjem kako bi izbegle transport kroz Nemačku, nakon što su zvaničnici u Berlinu počeli da postavljaju niz pitanja u vezi sa ogromnim količinama oružja koje su prolazile kroz zemlju.

Lorens Mazuk, Ivan Angelovski i Frederik Obermajer BIRN

Pentagonova Komanda za specijalne operacije, SOCOM,  naredila je podizvođačima da prestanu da transportuju preko Nemačke oružje kupljeno na Balkanu za borce u Siriji, nakon što su zvaničnici u Berlinu izrazili zabrinutost zbog količine naoružanja koje je prelazilo preko njihove teritorije.

SOCOM-ovu poruku dobilo je u decembru prošle godine 11 američkih firmi koje su širom Centralne i Istočne Evrope kupovale za SOCOM oružje koje je zatim slato snagama u Siriji koji se bore protiv Islamske države, ISIS-a.

Balkanska mreža za istraživačko novinarstvo, BIRN i Mreža za istraživanje organizovanog kriminala i korupcije, OCCRP, došle su do mejla koji je Pentagon 23. decembra 2016. godine poslao svojim saradnicima objašnjavajući im da su nemačke vlasti “postale veoma osetljive” na zahteve za dozvolama za tranzit oružja preko njihove teritorije do američkih vojnih baza u ovoj zemlji.

Podizvođačima je rečeno da će Stejt department preuzeti odgovornost za traženje novih dozvola za tranzit jer proces dobijanja dozvola “traje duže nego što je uobičajeno zbog velikog broja zahteva i pitanja [od nemačkih vlasti]”.

Berlin je odbio da prokomentariše prirodu svoje “osetljivosti”, ali ovo može biti povezano sa nemačkim zakonima koji nalažu da tranzitne dozvole za oružje treba da budu propraćene pravnim dokumentom koji se zove potvrda o krajnjem korisniku u kojoj se jasno navodi krajnji primalac naoružanja.

Naime, dozvole koje koristi Pentagon prilikom kupovine i transporta oružja koje zatim dostavlja različitim grupa koje se bore protiv Islamske države u Siriji, ne navode ovu zemlju kao krajnju destinaciju.

Pentagonove dozvole do kojih su došli BIRN i OCCRP, navode SOCOM kao konačnog “krajnjeg korisnika”, a američke vojne baze u zemljama kao što su Nemačka, Rumunija i Turska kao mesta isporuke.

Žan Pol van Aken, poslanik nemačke levičarske Die Linke partije i član komisije za kontrolu oružja u nemačkom parlamentu, kaže da “opet preko Ramštajna [američka avio baza u Nemačkoj] SAD organizuje svoje prljave ratove širom sveta.”

Nemačka: Logistički centar

Nemačka je glavni logistički cenar za američku vojsku. U ovoj zemlji nalazi se jedna od najvažnijih američkih avio baza u Evropi, Ramštajn, a u Mizauu je najveće američko skladište municije van SAD-a.

Uloga ovih baza u snabdevanja oružjem boraca u Siriji nikada nije priznata od strane vlasti u SAD-u i Nemačkoj.

Prema korespondenciji do koje su novinari došli, poslanik zelenih Hans-Kristian Štrobel pisao je u februaru ove godine nemačkoj vladi, pitavši da li Berlin ima bilo kakve informacije o isporukama oružja preko Ramštajna  do Sirije. Državni sekretar Markus Ederer je odgovorio da nema.

SOCOM je rekao da trenutno ne “skladišti” naoružanje namenjeno Siriji u bazama SAD-a u Nemačkoj, da oružje “ne prenosi" kroz ove baze, kao i da su “izričito uputili podizvođače” da to ne rade.

SOCOM je u više navrata izbegavao da odgovori na pitanje da li je Pentagon prenosio oružje preko Nemačke u Siriju pre 2017. godine, rekavši da nisu koristili “unajmljene letove” iz američkih baza u ove svrhe, što nije bilo predmet pitanja.

Problemi u Rumuniji

Ključni transportni centar za oružje koje ide sa Balkana u Siriju je “preplavljen opremom.”

Od 2014. godine, aerodrom Mihail Kogalničenu u mestu Konstanta u Rumuniji je - uz baze u Nemačkoj - jedan od najvećih kargo i putničkih centara za američku Centralnu vojnu komandu, koja pokriva Siriju.

Podizvođač Pentagona koji je želeo da ostane anoniman kaže da je Mihail Kogalničenuje takođe i značajno mesto isporuke oružja sovjetskog tipa koje je namenjeno pobunjenicima u Siriji.

Na ovo ukazuju i procureli transportni papiri SOCOM-a, kao i rumunski godišnji registar transfera oružja, koji sadrži podatke o tome da je oružje iz Srbije i Bugarske kamionima prevoženo do ove baze tokom 2016. i 2017.

Ali kako se protok oružja povećava, ova američka vojna baza se suočava sa problemom da smesti količine oružja koje pristižu.

“Hodnici MK [Mihail Kogalničenu] su pretrpani SOCOM-ovim isporukama koje treba da se izvezu,” kaže podizvođač.

“Popunjavaju kancelarijsku zgradu jer je skladište skroz puno.”

Rumunski izveštaji o izvozu oružja za 2016. i prvi kvartal 2017. potvrđuju da su vlasti u Bukureštu izdale pet dozvola za tranzit oružja i municije iz Bugarske i Srbije do aerodroma Mihail Kogalničenu.

Kao konačno odredište na dozvolama navedene su “Sjedinjene Američke Države”, što je taktika koju koristi SOCOM da bi omogućio prenos oružja u Siriju.

Pentagon je odbio da komentariše pitanja u vezi sa bazom Mihail Kogalničenu.

Međutim, podizvođač, koji je deo ove linije snabdevanja i koji je govorio pod uslovom da ostane anoniman, kaže da su američke baze u Nemačkoj i Rumuniji činile ključni deo velike logističke operacije Pentagona, u okviru koje je – kako su to u istraživanju objavili BIRN i OCCRP - u periodu od septembra 2015. do maja 2017. godine Pentagon kupio $700 miliona vredno oružje od proizvođača u zemaljama bivšeg Istočnog bloka za borce protiv ISIS-a u Siriji.

Mejl koji je SOCOM poslao svojim podizvođačima, kao i dokumenta o avio transportima Pentagona, izveštaji UN-a o izvozu oružja i podaci o dozvolama za tranzit oružja kroz Nemačku idu u prilog ovoj tvrdnji.

Podaci koje je nemačko Ministarstvo privrede dostavilo novinarima pokazuju porast tranzita oružja do i od američkih vojnih baza u Nemačkoj tokom 2016. godine.

U 2016. ministarstvo je odobrilo 11 dozvola za tranzit oružja kopnom - značajno više nego bilo koje druge godine u prethodnoj deceniji, kada je broj izdatih dozvola varirao od jedan do šest.

U prvih pet meseci 2017. godine, Nemačka je izdala tri dozvole za tranzit oružja preko svoje teritorije, ali su vlasti u Berlinu odbile da dostave dodatne informacije uključujući i odgovore na pitanja o tome da li su ove pošiljke išle do ili iz američkih baza u Nemačkoj.

UN-ov izveštaj o izvozu oružja za 2015. i 2016. navodi tri transfera oružja iz Srbije do “američke vojne baze u Nemačkoj” kao krajnjeg korisnika, gde je “Nemačka” upisana kao krajnja zemlja uvoznika.

Dokumenti koji kao krajnjeg korisnika navode vojne baze su zapravo slučajevi bez presedana i - pored transfera iz Srbije u Nemačku - pojavljuju se još samo prilikom dva izvoza iz Srbije u Rumuniju 2016. godine gde je kao krajnji korisik navedena “američka vojna baza u Rumuniji.”

Dalje dokaze o tome kako je SOCOM 2016. koristio vojne baze SAD-a u Nemačkoj i kako je promenio rutu transporta oružja u Siriju, pruža veliki broj imejlova i dokumenata u vezi sa azerbejdžanskom državnom avio-kompanijom Silk Vej, koji su procureli u junu.

Ovi imejlovi i dokumenti otkrivaju da je samo nekoliko nedelja nakon što je SOCOM poslao svojim podizvođačima imejl upozoravajući ih na ‘osetljivost’ Berlina, 20,000 granata stiglo u SOCOM-ov depo u Bagramu, avio bazi u Avganistanu, umesto na prvobitno odredište – bazu Mizau u Nemačkoj.

Kao razlog za promenu mesta isporuke navodi se”promena programskih okolnosti u poslednjem trenutku.”

Bagram je u to vreme korišćen kao privremeno skladište za SOCOM-ove operacije u Siriji i Iraku.

Podizvođač koji je želeo da ostane anoniman je rekao da veruje da isporuke u baze u Nemačkoj nakon SOCOM-ovog imejla nisu nastavljene.

U martu, preusmeravanje rute je potvrđeno u izveštaju Pentagona u kom se navodi da je za sirijski program potrebno dodatnih 23 miliona dolara kako bi se pre kraja septembra 2017. godine pokrili dodatni troškovi transporta zbog “nemogućnosti da se oružje i oprema iz neameričkih izvora sakuplja u Evropi.”

Pentagon nije hteo ni da potvrdi ni da porekne da je njegova iznenadna nemogućnost da oružje iz zemalja bivšeg Istočnog bloka drži u Evropi povezana sa zabrinutošću Berlina, dodajući da su odluke donete iz “diplomatskih” i “logističkih” razloga.

I dalje nije jasno koje sve nove rute Pentagon koristi kako bi poslao oružje i municiju u Siriju, ali detalji koji se nalaze u dokumentima o azerbejdžanskoj avio-komapniji Silk Vej, pokazuju da su poslednji letovi koje je SOCOM organizovao preko ove kompanije prenosili naoružanje iz Azerbejdžana do Rijeke u Hrvatskoj u maju i junu, kao i iz Kazahstana do Čikaga i Frankfurta, što ukazuje na niz novih putanja.