Profil 23 Feb 13

Vdes Dessa Trevisan, Korrespondentja Legjendare e Gazetës “Times”

Gazetarja e lindur në Jugosllavi raportoi disa nga ngjarjet më të trazuara në Europën Lindore gjatë Luftës së Ftohtë dhe më vonë me u përplas me qeverinë e Slobodan Milosevicit, gjë që i kushtoi personalisht.

Marc Tanner
BIRN
Londër

Diva e shtypit në Beograd në vitet 1980 dhe fillim të viteve 1990, kritike e mprehtë e Slobodan Milosevicit dhe një nga lidhjet e fundit me botën e monarkisë së para luftës në Jugosllavi vdiq në Londër në moshën 88 vjecare.

Dessa Trevisan, e lindur në familjen Pavlovic, pati një fëmijëri të turbullt, dhe përjetoi disa nga ngjarjet më traumatike të Jugosllavisë së shekullit të 20-të. Fëmijë e prindërve të pasur- babi i saj ishte serb dhe nëna Kroate- vitet e para të jetës ishin të privilegjuar. Duke jetuar në Zagreb dhe Beograd ishte shoqe fëmijërie me mbretin Peter të Jugosllavisë.

Por, kur filloi adoleshencën, mbi të u mblodhën retë e stuhisë. Familja e saj u detyrua të arratisej nga Zagrebi me tren mbrëmjen e pushtimit Ushtasha në vitin 1941, rrethana të cilat i lanë një mospëlqim për nacionalizmin kroat.

Disa vite më vonë, pushtimi komunist i Jugosllavisë rezultoi në trauma të tjera. Shumica e pronave të familjes u konfiskuan, babai i saj u burgos, dhe Trevian fajësoi vetëvrasjen e vëllait në persekutimin që ajo dhe anëtarë të tjerë të borgjezisë së vjetër përjetuan në botën e egër të viteve 1940 dhe 1950.

Një nga shkrimet e saj më të bujshme ishte reportazhi për martesën e presidentit Tito me serben e Kroacisë, tërheqse dhe elegante, e quajtur Jovanka, të cilën Trevisan e kujtonte si figurë serioze dhe të hijshme në ditët e para të martesës

Tridhjetë vitet e mëpasshme e panë Trevisanin në kulmin e karrierës së saj si reportere në Europën Lindore, me lajme live për ofertën e Rumanisë për tu bërë më e pavarur në Bashkimin Sovietik, ngritjen dhe rënien e eksperimentit cek në socializëm dhe lëvizjen Fytura Njerëzore dhe Solidaritet në Poloni.

Trevisan- emër që e pati nga bashkëshorti italian- u kthye për t’u kujdesur për nënën e saj në Beograd në vitet 1980 dhe më pas u vendos për të jetuar në kryqytetin jugosllav.

Aty u bë figurë e njohur, që pati një lloj salloni joformal ditën në restorantit e qendrës ndërkombëtare të shtypit në praninë e nënës së saj të veshur në mënyrë perfekte dhe natën ishte me grupe gazetarësh dhe diplomatësh duke ngrënë pata në zgarë në Klubin e Shkrimtarëve në rrugën Francuska. 

Iu desh të përballonte faktin se nëna e saj as shumë e dashur nuk e dinte më se kush ishe, ishte e bindur se jetonte në Austro-Hungari në vitet 1900, dhe kishte zakon të këndonte me zë të lartë refrenin e këngës kroate “Hrvatska nije propala dok mi zivimo” [Kroacia nuk do të rrëzohet deri sa të jetojmë ne], dhe për shkak të kësaj ajo dhe Desa u hodhën jashtë nga një taksi një herë.

Ndërsa Trevisan po përballonte përkeqësimin mendor të nënës së saj, e gjeti veten në situatë të vështirë me valën e re të nacionalizmit serb nën Slobdan Milosevicin, që e urrente dhe ishte e bindur se do ta conte vendin në errësirë.

Pikëpamjet e saj për  konfliktin në Kosovë, ishin në fakt më me nuancë sesa shumë persona mendonin, dhe e shikonte kryengritjen e shqiptarëve të Kosovës me pak mosbesim. Por ishte e bindur se taktikat agresive të Milosevicit në provincën e atëhereshme ishin shkatërrimtare, dhe për shkak të kësaj prishi marrëdhëniet me shumicën e miqve më të afërt serbë, përfshirë drejtoreshën e teatrit, Mira Trailovic.

Regjimi e konsideronte tradhtare të Serbisë, dhe ndihej e rrethuar në apartamentin  e saj në Palmoticeva, ku disa herë morri kërcënime për vdekje dhe një herë u qëllua në rrugë.

Trevisan nuk kishte durim për Franjo Tudjmanin dhe mbulimin e tij të regjimit Ustasha në Kroaci, ishte njësoj kundër taktikave të Milosevicit atje gjithashtu.

Plackitja e zonave të pushtuara nga serbët në Kroaci e neveriti dhe shpërtheu me zemërim gjatë kulmit të luftës në Kroaci kur një kamarier në Klubin e Shkrimtarëve bëri gabim dhe i shërbeu verë nga krahinat përreth Vukovarit.

“Cfarë është kjo?” tha ajo, duke ekzaminuar gotën me shikim të egër. “Verë nga Ilok?  E VJEDHUR! Si GUXON dhe më shërben verë të vjedhur!”, ulëriti. Kamarieri u zhduk në qilar dhe shishen ofenduese dhe u kthye me dicka më pak kontroverse.

 
Ajo informonte cdo vizitor dhe diplomat të huaj që takonte kundër Milosevicit, dhe kur e ndjente se nuk kishte patur shumë sukses, e mundte heshtjen me frazën “Shiko! I njoh unë këta njerëz! Ishte fanse e zjarrtë e kundërshtarit kryesor të Milosevicit, Vuk Draskovic.

Me pamundësi për ta larguar me shantaze, regjimi e largoi duke i marrë akreditimin, dhe kështu doli në pension në vitin 1993 në Londër, dhe ia la vendin përfundimisht Tim Judahs në “Times”.

Sidoqoftë, jeta e re në Londër nuk i solli paqe. Për gjithë urrejtjen për regjimin e Milosevicit, dhe koston e lartë që kundërshtimi i saj i solli, nuk mund të falte vendin e adoptuar për rolin që pati në bombardimet kundër Serbisë në vitin 1999, ndoshta sepse i ktheu kujtimet e bombardimeve që përjetoi në vitin 1941.

Si rezultat, e shkundi pluhurin e Londrës nga këmbët, dhe lëvizi në Mal të Zi, ku kaloi vitet e fundit të jetës deri sa u sëmur. Donkishoteske dhe disa herë dëshpëruese, do të mbahet mend për dashurinë për jetën dhe bujarinë e madhe.

Disqus

blog comments powered by Disqus

Titujt e fundit

Reportazh 11 Oct 17

Pse presidenti Tuxhman imitoi gjeneralin Franko?

Lajm 26 Sep 17

Aktivistet e paqes padisin tabloidin serb për shpifje

Reportazh 30 Aug 17

Kroatët dhe serbët që shkëmbyen shtëpitë

Reportazh 29 Aug 17

Seriali turk mbi liderin boshnjak zemëron serbët

Intervistë 10 Aug 17

Kërkesa për falje e një krimineli lufte nga Bosnja

Lajm 07 Jul 17

Serbët e Kroacisë “pengohen” nga mediat kryesore

Buletini ditor