Pyetsori tregon se Serbët Janë Mbrojtës ndaj Krimeve të Luftës

Një pyetësor i bërë nga Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Europë, OSBE, dhe Qendra për të Drejtat e Njeriut në Beograd, mblodhën të dhëna rreth ndërgjegjësimit dhe qëndrimit të serbëve ndaj krimeve të luftës, Tribunalit të Hagës dhe gjyqësorit vendor.

Pyetësori përfshiu 1407 persona mbi moshën 16-vjeçare, me të cilët u bënë intervista të drejtpërdrejta, në shtator dhe në tetor 2011.

Krimet e Luftës- Kuptimi i përgjegjësisë

Sipas pyetësorit, 44 për qind e personave besojnë se një ushtar nuk duhet t’iu bindet urdhrave që çojnë në krim lufte.

Sidoqoftë, 43 për qind e qytetarëve mendojnë se oficerët të cilët nuk e urdhëruan krimin, ose nuk bënë asgjë për ta ndaluar krimin, nuk duhet dënuar.

Në lidhje me çështjen se cila gjykatë duhet të dënojë krimet e luftës, 45 për qind besojnë se gjykatat kombëtare duhet të dënojnë qytetarët e tyre, ndërsa vetëm 11 për qind janë në favor të Gjykatës Ndërkombëtare për Krime në ish-Jugosllavi, ICTY.

Qëndrimet ndaj ICTY

Një e pesta e serbëve nuk kanë njohuri rreth punës së ICTY-s, ndërsa 66 për qind mendojnë se krijimi i ICTY-s ishte i panevojshëm.

40 për qind e të intervistuarve besojnë se qëllimi i dënimeve të ICTY-s është të fajësojë serbët për të gjitha vuajtjet e shkaktuara nga lufta. Përqindje e njëjtë mendon se Serbia nuk duhet të bashkëpunojë me Tribunalin e Hagës.

Gjyqi më i njohur është ai i Vojislav Seseljit, me pas gjyqi i Ratko Mladicit. Gjyqi i tretë më i njohur është gjyqi i Radovan Karadzicit.

Pjesa më e madhe e pjesëmarrësve besojnë se rreth 50 serbë po dënohen nga ICTY, aktualisht, ndërsa më pak se dhjetë kroatë, boshnjakë, dhe shqiptarë po përballen me drejtësinë para Tribunalit.

74 për qind e serbëve besojnë se Serbia duhet t’i ndihmojë të gjithë serbët që po dënohen, nëse janë apo jo, qytetarë serbë.

58 për qind e pjesëmarrësve e dinë se për cilat krime po gjykohet Karadzici, ndërsa gjysma e tyre mendojnë se ai nuk është përgjegjës për krimet për të cilat akuzohet.

Akuzat kundër Mladicit janë më të njohura për qytetarët serbë. 64% e tyre e dinë se për cilat krime po gjykohet Mladici, ndërsa 49 për qind mendojnë se ai nuk është përgjegjës për ato krime.

Shumica e pjesëmarrësve (rreth 65 për qind) besojnë se gjykimet nuk kanë qenë të drejta për serbët, kroatët, boshnjakët apo shqiptarët.

90 për qind e pjesëmarrësve nuk kanë lexuar asnjëherë asnjë gjykim të lëshuar nga ICTY.

Gjysma e pjesëmarrësve mendojnë se e vërteta për luftën nuk do të arrijë kurrë tek njerëzit e zakonshëm, ndërsa 71 për qind beson se gjykimet e ICTY-s nuk kontribuojnë për pajtim në rajon.

Pjesa më e madhe është gjithashtu në favor të transmetimit të gjyqeve madhore në kanalet lokale televizive.

E Vërteta dhe Pajtimi – E Ardhmja

Më shumë se gjysma e të intervistuarve, 57 për qind, besojnë se kërkimi i faljes nga përfaqësuesit e shteteve nuk i kontribuon procesit të pajtimit në rajon.

Vetëm një e treta e pjesëmarrësve mendon se sistemi arsimor mund të influencojë sjelljet e gjeneratave më të reja rreth konflikteve të viteve ‘90-të.

Pjesa më e madhe e pjesëmarrësve beson se sistemi i drejtësisë dhe qeveria janë ato që duhet të tregojnë të vërtetën e pakëndshme rreth luftës njerëzve të tyre.

 Ndërgjegjësimi dhe qëndrimet ndaj konflikteve të viteve ’90-të

69 për qind besojnë se serbët kanë vuajtur më shumë nga konfliktet e viteve ’90-të, ndërsa vetëm 16 për qind besojnë se boshnjakët janë ata që kanë vuajtur më shumë.

Sipas pyetësorit, perceptimi është se shumica e krimeve të luftës janë kryer nga kroatët, më pas shqiptarët, pastaj boshnjakët dhe në fund serbët.

Më pak se gjysma e pjesëmarrësve e dinin se çfarë ka ndodhur në Srebrenicë, ndërsa 42 për qind mendon se vrasja e boshnjakëve ishte gjenocid.

Krimet e luftës më të njohura në Serbi janë krimet e kryera në Kosovë, nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës dhe operacioni “Oluja” (Stuhia) nga ushtria kroate.

Ndërgjegjësimi ndaj punës së gjykatave serbe

47 për qind e pjesëmarrësve nuk janë të mirënjohur me punën e Zyrës së Prokurorit të Serbisë, ndërsa numri i njëjtë i pjesëmarrësve beson se prokuroria nuk ka kurajon të inicojë veprime gjyqësore ndaj komandantëve më të lartë të policisë dhe ushtrisë.

Sidoqoftë, pjesa më e madhe e qytetarëve serbë beson se gjykatat serbe gjykojnë në bazë të provave materiale dhe i pranojnë vendimet e tyre.

Gjysma e pjesëmarrësve besojnë se gjykimet nuk po kontribuojnë në pajtim në rajon.

Roli i Medias

Publiku formon opinionin e vet mbi krimet e luftës, duke u bazuar në pikëpamjet e analistëve vendas, pastaj ekspertëve ligjorë, dhe së fundi raportet e medias.

36 për qind e pjesëmarrësve beson se publiku duhet të informohet më mirë, ndërsa 25 për qind e tyre janë të kënaqur me informacionin që u jepet, aktualisht, nga mediat.

Në lidhje me raportimin objektiv, 47 për qind e të intervistuarve besojnë se raportet e mediave janë profesionale, ndërsa 37 për qind besojnë se janë të anshme.

55 për qind e qytetarëve serbë mendojnë se media është më e fokusuar në autorët e krimeve sesa në viktimat.